Warszawski geniusz polio! Sekrety życia Hilary Koprowskiego
wirusolog wynalazca szczepionki
urodzony w Warszawie w 1916
Kto by pomyślał, że chłopak z Warszawy w 1916 roku zmieni świat medycyny? Hilary Koprowski, pionier szczepionki na polio, ukrywał niejedną tajemnicę – od dramatycznej ucieczki z Europy po rodzinne dramaty w USA. Czy wiesz, ile naprawdę znaczył dla ludzkości?
Początki w Warszawie
Urodził się 5 grudnia 1916 roku w Warszawie, w rodzinie polskich Żydów. Ojciec, Arthur Koprowski, był adwokatem, a matka, Zofią, dentystką. Warszawa tamtych lat była tętniącym życiem miastem, pełnym kontrastów – z jednej strony kawiarnie i teatry, z drugiej narastające napięcia przedwojennej Polski. Młody Hilary już wtedy wykazywał talent: zdał maturę w wieku zaledwie 15 lat! Czy to nie brzmi jak początek wielkiej sagi?
Studiował medycynę na Uniwersytecie Warszawskim, ale wojenna zawierucha zmieniła wszystko. W 1939 roku, po wkroczeniu Niemców, Koprowski uciekł do Włoch, a potem do Brazylii i wreszcie do USA w 1940 roku. Warszawa pozostała w jego sercu – wracał wspomnieniami do ulicznych zaułków, gdzie rodziła się jego pasja do nauki. Pytanie brzmi: czy bez warszawskich korzeni pokonałby polio?
Kariera i sukcesy: Od imigranta do światowego bohatera
W USA Koprowski szybko znalazł pracę w laboratorium Lederle Laboratories. Tam, w latach 50., dokonał przełomu: opracował pierwszą skuteczną doustną szczepionkę przeciwko polio. Testował ją już w 1950 roku na dzieciach w Kongo – zanim Albert Sabin czy Jonas Salk zdążyli ogłosić swoje wersje! W 1957 roku podał ją tysiącom ludzi w Kongo bez poważnych skutków ubocznych. Sukces? Ogromny! Jego szczepionka uratowała miliony przed kalectwem.
W 1958 roku został dyrektorem Wistar Institute w Filadelfii, gdzie prowadził badania nad wścieklizną, HIV i innymi chorobami. Otrzymał dziesiątki nagród, w tym Order Orła Białego od Polski w 2005 roku. Warszawa go nie zapomniała – w 1996 roku uhonorowano go tytułem doctora honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego. Czy Koprowski czuł dumę z tych korzeni?
Życie prywatne i rodzina: Miłość, dzieci i amerykański sen
Prywatnie Hilary był rodzinny facet. W 1943 roku ożenił się z Ireną Grasberg, też lekarką z Polski, którą poznał w Brazylii. Para miała dwóch synów: Claude'a, który poszedł w ślady ojca i został wirusologiem, oraz Christophera, neurochirurgiem. Rodzina osiedliła się w USA, w Filadelfii, gdzie Koprowski zbudował dom i karierę. Irena wspierała go w badaniach – czy to nie idealny duet?
Majątek? Jako dyrektor prestiżowego instytutu i wynalazca, żył dostatnio. Mieszkali w eleganckiej willi, podróżowali, ale Koprowski unikał luksusów. Żadne skandale, rozwody czy romanse – jego życie prywatne było nudne jak podręcznik medycyny. Synowie odziedziczyli pasję: Claude pracował nad szczepionkami na Ebola, Christopher leczy mózgi. Rodzina Koprowskich to dynastia naukowców z warszawskim rodowodem!
Kontrowersje i ciekawostki: Walka o pierwszeństwo
Nie brakowało dramatów! Koprowski twierdził, że był pierwszy z polio-szczepionką, ale Sabin ukradł mu show – jego wersja trafiła do masowej produkcji. Spór trwał dekady; Koprowski mówił: "Ja byłem pierwszy, ale nie umiałem się chwalić". W latach 90. oskarżano go o związek jego szczepionki z AIDS w Afryce – czysta teoria spiskowa, obalona naukowo.
Ciekawostki? Grał na fortepianie, mówił pięcioma językami, w tym polskim. Wrócił do Warszawy w 1990 roku po 50 latach! Spotkał się z prezydentem, wzruszył się przy grobie rodziców na Cmentarzu Żydowskim. Czy czuł żal za utraconą Polskę? Inna perełka: w wieku 90 lat nadal pracował w labie!
Dziedzictwo: Co po nim zostało?
Zmarł 11 kwietnia 2013 roku w Filadelfii w wieku 96 lat. Warszawa czci go pomnikiem i ulicą jego imienia. Jego szczepionka wciąż ratuje życie w krajach rozwijających się. Synowie kontynuują dzieło, a świat pamięta warszawskiego geniusza. Pytanie na koniec: ilu z nas żyje dzięki niemu? Miliony! Hilary Koprowski – bohater z Pragi-Północ, który podbił świat.